Blog 100 jaar Jo Visser fonds

Herinneringen ophalen #8

Honderd jaar geleden richtte mej. Jo Visser samen met medestanders Vereniging Het Zonnehuis op. Haar wens was een warm tehuis voor chronisch zieken die niet meer thuis verzorgd konden worden. Hoe zij dit deed met 7 stuivers leest u op deze website. Ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan zijn (oud-)collega’s, bestuursleden en relaties gevraagd om hun herinneringen vast te leggen in een persoonlijke blog. Hieronder leest u de 8e blog met herinneringen van prof.dr. David van Bodegom, arts en hoogleraar Vitaliteit in een verouderende populatie aan het LUMC en werkzaam bij Leyden Academy on Vitality and Ageing.

Een krachtig idee

Het begon honderd jaar geleden met een idee. Jo Visser vatte het plan op om voor chronisch zieken een tehuis op te richten waarin ze konden worden verpleegd. Tegenwoordig lijkt dat geen baanbrekend idee, maar destijds werden chronisch zieken thuis verzorgd en verpleegd. Jo Visser richtte hiervoor in 1921 Vereniging Het Zonnehuis op. Het startkapitaal van de vereniging, zo wil de overlevering, bestond uit zeven stuivers.

Maar een goed idee is besmettelijk en meer en meer mensen schaarden zich erachter. Vereniging Het Zonnehuis werd een burgerbeweging, geleid door Jo Visser, zelf chronisch ziek. Met spaarbusjes op de schoorsteenmantel werd er geld opgehaald. Crowdfunding avant la lettre. Zelfs koningin Emma werd door het idee besmet en deed een duit in het zakje. Het lukte: In 1929 opende in Beekbergen het eerste Zonnehuis. Uiteindelijk leidde het idee van Jo Visser in 1968 tot de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) waarmee de langdurige zorg in Nederland een taak van de overheid werd. Het idee van Jo Visser veranderde de dagelijkse praktijk voor honderdduizenden ouderen en chronisch zieken. Een krachtig idee.

Na de invoering van de AWBZ bleef Vereniging Het Zonnehuis zich inzetten voor waardige zorg voor ouderen. De ouderenzorg veranderde, er kwamen nieuwe vraagstukken in de langdurige zorg. Het belangrijkste vraagstuk was niet langer het tekort aan tehuizen. Hiervoor in de plaats kwamen vragen over de veranderende demografie, de vergrijzende samenleving, en het tekort aan mensen om de groeiende groep ouderen te verzorgen. Ook de oudere zelf veranderde, kreeg andere wensen en behoeften.

Al deze ontwikkelingen vroegen wederom om nieuwe ideeën. In 2011 richtte hoogleraar ouderengeneeskunde Rudi Westendorp hiertoe de Leyden Academy on Vitality and Ageing op. In dit kennisinstituut wordt niet alleen kennis gebundeld, vertaald en verspreid, maar doordenkt een interdisciplinair team van antropologen, artsen, psychologen, sociologen en vele andere disciplines nieuwe ontwerpen voor de ouderenzorg. Voor de oprichting was meer dan 7 stuivers nodig, maar gelukkig was het idee van Rudi Westendorp ook besmettelijk. De Vereniging Aegon stelde het vermogen ter beschikking om de Leyden Academy op te richten.

Vereniging Het Zonnehuis sloot zich in 2012 aan bij de Leyden Academy. Dit was het begin van een heel vruchtbare samenwerking, waarin al 10 jaar hard wordt gewerkt aan nieuwe ideeën voor de uitdagingen van deze tijd.

Waardige zorg voor ouderen. Die oorspronkelijke missie is nooit veranderd. Het idee om tehuizen op te richten werd overgenomen door de overheid. Om voor huidige en toekomstige ouderen een waardige zorg te borgen is nog steeds veel werk te verrichten. Hoe kunnen we ouderen langer vitaal houden, zo dat ze langer zelfstandig thuis kunnen wonen? Hoe zorgen we dat ouderen maatschappelijk verbonden blijven? En hoe zorgen we dat mensen op een betekenisvolle wijze oud kunnen worden, met een hoge kwaliteit van leven? En hoe zorgen we dat werken met ouderen door meer jongeren wordt gezien als een aantrekkelijke baan en een belangrijke en waardevolle maatschappelijk bijdrage? Aan dit soort vraagstukken blijven we de komende jaren hard werken. Zo blijft het idee van Jo Visser levend, het idee dat we altijd moeten kijken hoe de zorg voor chronisch zieken en ouderen beter kan. Een krachtig idee.